Home Blog

Itoobiya: Masar waxay dooneysaa inaan saxeexno heshiis ay dan noogu jirin

0
webiga nile

Wadaxaajoodydii sanadaha badan soo socday ee ku saabsanaa biya xireenka weyn ee ay Itoobiya ka dhiseyso wabiga Nile ayaan weli xal laga gaarin.

Kulanki ugu dambeeyey ee la rajeeynayey in heshiis lagu gaarana wuxuu ahaa kii ka dhacay magaalada Washington oo ay Itoobiya ka qayb gelin.

Wasiirka arrimaha dibadda Itoobiya Gadu Andargachew ayaa wareysi gaar ah oo ku saabsan amuurtan siiyey BBC Amharic wareysiga wuxuu u dhacay sidatan.

Wadaxaajoodkii seddex geesoodka ahaa ee Masar, Itoobiya iyo Suudaan u dhaxeeyey ee ku saabsanaa biya xireenka ay Itoobiya ka dhiseyso wabiga Nile halkuu marayaa?

Dagu Arndargachew: Wadaxaajoodka wuxuu marayaa qaybihi ugu dambeeyey iyada oo uu soo socday muddo sagaal sana ah tani iyo marka ay Itoobiya billaawday dhismaha biya xireenka. Dhismaha biya xireenka markaan billaawnayba waxaa cabashada ka soo jeediyey dalalka Masar iyo Suudaan anaguna waxaan isku daynay waddamada inaan ku qancinno biya xireenka aan dhiseyno inuusan waddamadaasi wax dhibaata ah uu u geysaneyn.

Kaddibna waddamadu waxay ku baaqeen in la billaabo kulammo si wixi ay isleeyihiin madmadow ayaa ku jira si la isulana meel dhigo.

Wadahadallo dheer kaddibna Itoobiya waxay oggolaatay iney khubara ka socda waddamada Jarmalka, Faransiiska, Ingiriiska, Koonfur Afrika, Masar, Suudaan iyo Itoobiya ay daraasad ku sameeyaan saameynta biya xireenka ay Itoobiya dhiseyso uu u geysan karo waddamada Masar iyo Suudaan.

Wadaxaajoodyada marxalada kala duwan waxay soo maraanba wuxuu hakad galay 2018-kii maadaamaa ay Masar diidday iney saxiixdo.

2019-kina Masar ayaa haddana soo jeedisay iney diyaar u tahay wadaxaajoodyada iney dib u billaawdaan qaybna ay ka noqoto, Suudaanna sida oo kale waxay u soo noqotay wadahadalladii.

Arrima dhowr ah isafgarasho ayaa laga gaaray haddana waxaa jiray arrima la isku mari waayey, kaddibna madaxda Itoobiya iyo Masar waxay ku kulmeen magaalada Sochi ee dalka Ruushka iyaga oo ku heshiiyey iney wadaxaajoodyada dib u billaabaan.

Mareykanka ayaa sida oo kale dalbaday inuu wadaxaajooda uu gacan ka geysto iyada oo kaashaneyso Bangiga Adduunka annagana wada xaajoodka waan oggolaannay.

Mareykanka ayaana soo jeediyey qodobba aan noo cuntamin oo u janjeeray rabitaanka Masar annaguna waan diidnay inaan heshiis ka gaarno arrimihi la isku mari la’aa sidaa ayeyna wadaxaajoodyadu ilaa iyo hadda ku taagan yihiin oo ay hakad u galeen.

Biyaha xireenka weyn ee ay Itoobiya ka dhiseyso wabiga Nile
Biyaha xireenka weyn ee ay Itoobiya ka dhiseyso wabiga Nile

Dowladda Itoobiya maxaa kala gudboon arrimaha wadaxaajoodka?

Dagu Arndargachew: Anagu waxaan aaminsannahay haddii la wada hadlo in la heshiin karo. Balse dhinaca Masar hal arrin ayaa laga sugayaa Biyaha aan isku hayno waa kheyraad ka dhaxeeya Itoobiya, Masar iyo Suudaan marka iney aaminaan iney Itoobiya xaq u leedahay iney kheyraadkeeda ka faa’ideysato uu yahay xaq lama taabtaan oo ay leedahay, wixi intaa ka soo hara ee lagu kala duwan yahay wadahadallo ayaa lagu dhammeyn karaa.

Heshiisna lama gaari karo ilaa uu dalba dalka kale xuquuqdiisa uu u oggoleen, gaar ahaan Masar waxay dooneysaa heshiiski guumeysiga ee caddaalad darrada ku dhisnaa ee ay 1959-kii wada galeen Masar iyo Suudaan inuu sii socda rabitaanka ay u muujinayaan waa iney joojiyaan.

Wixi intaa ka baxsan Itoobiya waxay diyaar u tahay in wadahadal lagu dhammeeyaa xoogagga seddexaad ee isku dayaya iney faragelin iyo cadaadis nagu sameeyaan ay faragelintooda joojiyaan.

Wasiirka arrimaha dibadda Itoobiya Gadu Andargachew

Waxaa jira warar sheegaya Mareykanka inuu Itoobiya ku cadaadiyey heshiis iney gasho marka Itoobiya maxay arrintaa kaga jawaabeysaa?

Dagu Arndargachew: Marka hore Mareykanka wuxuu aad nooga caawiyey arrimaha lagu kala fogaa in la isaga soo dhawaado oo taasi ma aha mid la dafiri karo. Hase yeeshee, Mareykanka wuxuu rabay in heshiiska degdeg lagu soo afjaro oo ay degdeg u arkaan wadahadallada sanadaha badan soo socday oo heshiis lagu soo afjaray.

Annaguna waxaan iska taagnay heshiiskan ‘inaan degdeg’ lagu soo afjari karin maadaamaa uu yahay mid quseeyo masiirka jiilka hadda jooga iyo jiilka soo socdaba. Waxaan sida oo kale soo jeedinnay heshiis haddii la gaaraya iyo haddii kalaba iney go’aanku iska leeyihiin seddexda dal ee ay arrinta u dhaxeyso oo aan loo baahneen cid kale iney faragelin toos ah ku sameyso.

Wasiirka Maaliyadda Mareykanka ayaana si gaar ah isugu dayay inuu nagu cadaadiyo waxyaaba aan raalli ka ahayn oo heshiiskaasi la xiriiro annagana waxaan u sheegnay iney sax ahayn oo aan aqbleyn.

Marka Mareykanka iyo Bangiga Adduunka haddii ay dhexdexaadinta markale u soo noqdaan Itoobiya wax dhib ah kuma qabto miyaa?

Dagu Arndargachew: Wadaxaajood kasta oo la yeelanayo waa inuu ahaadaa mid ku saleysan mabaadiida, balse Itoobiya dhib uma aragto cidda dhexdhexaadinta ka qayb qaadaneyso iyo cidda ka baxeyso, waxaase marwalba in la ogaado u baahan doorka seddexda dal uu heshiiska u dhaxeeyo ay arrintan ku leeyihiin cid kale oo beddeli karto iney jirin.

Biyo xireenka webiga Nile
Biyo xireenka webiga Nile

Masar 90% biyaha waxay ka heshaa Wabiga Abaay (Nile). Sidaa darteed waxay aaminsan tahay biya xireenka inuu saameyn uu u geysanayo biyaha ay heli jirtay, marka cabsida ay Masar muujisay miyuusan macquul ahayn?

Dagu Arndargachew: Masaaridu waxay doonayaan inaan saxiixno heshiis aan caddaalad ahayn. Annagana waxaan u sheegnay maadaamaa heshiiskaasi uu waxyeelleynayo danta guud ee qaranka inaan saxeexeynin. Iyaga oo ka duulaya mowqifka Itoobiya ay iska taagtay waxay billaabeen olola ballaadhan. Ma hubo iney ku guuleysan doonaan ololahaasi weynu arki doonnaan, balse waxaan aaminsanahay waddada ay ku socdaan iney sax ahayn.

Haddii ay isleeyihiin Itoobiya haddii aan saarno cadaadis diblomaasiyadeed heshiiskan ay danta ugu jirin wey saxeexeysaa waa midaan marnaba suuragaleyn. Biya xireenkana waxaa laga dhisayaa jeebka shacabka saboolka ah ee dalka Itoobiya. Marka biya xireenkan heshiis kasta oo ku saabsan oo la galayo haddii uusan ahayn mid aan xaqiijineyn faa’idooyinka waara ee ay biya xireenka iyo wabigaba ay ka leedahay inaan cadaadis iyo cabsi gelin u marnaba ku suuragaleyn.

Waxaase wanaagsan walaaladeen si deggan inaan u wada hadalno wixi aan isku diiddannahayna aan dabcinno wax walba waa dhammeyn karnaa. Itoobiya ma dooneyso arrinta Abbay iney noqoto xuddunta khilaafka iyo ismari waaga oo waxaan doonaynaa wabiga inuu noqdo mid iskaashi ku qotoma oo ay dalalku ka wada faa’ideystaan.

Korontada ay Itoobiya ka dhalineyso biya xireenka waxaa ka faa’ideysanaya Itoobiya, Suudaan iyo Masar waa haddii ay dooneyso. Itoobiya oo ah dal dadaal ugu jiro sidi uu dhaqaalahiisa uu u kobcin lahaa waxayna dooneysaa waddamada deriska la ahna iney horumar la mid ah garaan.

Wararkii ugu dambeeyay ee cudurka Coronavirus ee caalamka

0
Coronavirus

Dhawaqa digniinta ee duqeymaha cirka, hoonka maraakiibta, kan gawaarida iyo midka tareennada ayaa laga yeeriyay guud ahaan waddanka Shiinaha, taas oo lagu xasuusanayay dadkii u dhintay cudurka coronavirus.

Dalkaasi muddo saddex daqiiqadod ah waxaa gebi ahaanba la joojiyay dhaqdhaqaaqii taas oo lagu xusayay dadkii ay waxyeellada ka soo gaartay cudurkaasi.

Shiinaha ayaa si rasmi ah u diiwaangeliyay in ka badan 3 kun oo dhimasho tan iyo bishii Diseembar markaas oo uu gobolka Hubei ka dilaacay cudurkaasi.

China's government said the commemoration was held to pay respects to "martyrs"
Xus loo sameeyay dadkii cudurka coronavirus uu ku dilay waddanka Shiinaha

Madaxweynaha waddanka Mareykanka Donald Trump, ayaa sheegay inuusan xiran doonin walxaha afka lagu xirto ee gacanta ka gaysta in cudurka uusan faafin, muddo yar un kaddib markii lagu dhawaaqay in dowladdiisa ay ku talabixinayso in dhammaan Ameerikaanka ay goobaha fagaarooyinka afkooda duubtaan.

Mr Trump ayaa ku celceliyay in tallaabooyinkaas aanay qasab ahayn.

Talaaboyinka ay soo saartay xarunta ka hortagga cudurada ayaa imanaysa kaddib markii Mareykanka laga xaqiijiyay laba boqol iyo toddobaantan kun afar boqol toddobaatan iyo saddex kiis oo fayraska corona ah halka dhimashaduna, ay caga cageyneyso 7,000 oo qof.

US President Donald Trump, flanked by US Vice President Mike Pence, at the White House press briefing, 3 April 2020
Madaxweyne Donald Trump

Tirada dadka cudurka coronavirus ugu dhintay gudaha waddanka Mareykanka ayaa waxa ay maalin qura ka saramartay 1300, tiradaas oo noqonaysa middii ugu sarraysay ee muddo 24 saacadood ah dunida laga diiwaangeliyo.

Qaramada Midoobay ayaa waxa ay dowladaha caalamka ugu baaqday in aanay cudurkan safmarka ah u isticmaalin marmarsiiyo ay dadka ku cabburiyaan.

Qaramada Midoobay ayaa waxa ay soo qaadday awoodaha lagu soo rogay waddanka Hungary taas oo ra’iisul wasaare Viktor Orban u ogolaanaysa inuu dalkaas maamulo muddo aanan la cayimin.

Sarkaal sare oo ka tirsan dowladda Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ee Koongo ayaa sheegay in dalkiisa uu danaynayo inuu ka qeybqaato tijaabada tallaalka cudurka coronavirus.

Waxa uu hadlayay xilli laba dhakhtar oo Faransiis ah lagu dhaleeceeyay in taleefishin ay ka sheegeen in tallaalka ay tahay in lagu tijaabiyo qaaradda Afrika.

Soomaaliya oo laga xaqiijiyay kiisas cusub

Wasaaradda caafimaadka ee Soomaaliya ayaa sheegtay in laba kiis oo cusub oo Coronavirus ah laga helay Soomaaliya, iyada oo tirada dadka cudurka laga helay ka dhigeyso 7 qof, halka 1 qof oo ka mid ahna uu cudurka ka bogsaday.

Wasaaradda caafimaadku ayaa waxay sheegtay in 2-da qof ee cudurka haleeyay ay kala yihiin muwaaddin Soomaali ah iyo qof Ajnabi ah.

Horay ayay Guddiga sare ee u xilsaaran xakamaynta xaaladaha fayraska Corona oo shir jaraa’id ku qabtay Isbitaalka Martiini u sheegeen in Soomaaliya laga helay 5 qof oo qabta xanuunka Corona, halka 17 kalena baaritaan lagu hayo.

Dr. Cabdirisaaq Yuusuf Axmed ka tirsan Guddiga sare ee ay Dowladdu u xilsaartay xakamaynta xaaladaha COVID-19 ayaa Bulshada usoo jeediyay in aysan qarsan haddii ay isku arkaan calaamadaha xanuunka, isagoona sheegay inuu ka cabsi qabo inuu Dalka ku Laba qarxo maaddaama ay Dadka qaarkii qarsanayaan.

“Wuu jiraa xanuunka ha difirin, Dadka ka ilaali. Naftaada ka ilaali waa xanuun saf mar ah oo kugu dhici kara, qor walbana ku dhici kara, waa farrinta aan Jecelnahay inaan Dadka la wadaagno”, ayuu yiri Cabdirisaaq.

Xildhibaano iyo wasiiro war ka soo saaray dagaalka duleedka Kismaayo

0
wasiir Oomaar

Xildhibaano iyo wasiiro ka tirsan dowladda federaalka ah ee Soomaaliya ayaa si adag uga hadlay xiisada colaadeed ee ka soo cusboonaatay deegaano hoos yimaada magaalada Kismaayo ee gobolka J/Hoose.

Kulan oo uu gogoshiisu dhigay wasiirka wasaaradda gaadiidka iyo duulista hawada Soomaaliya, Mudane Maxamed Cabdullaahi Salaad (Oomaar), islamarkaana ay ka qeyb galeen odayaal dhaqameedyo iyo waxgarad ka soo jeeda Jubbaland ayaa waxaa looga arrinsaday, sidii loo qaboojin dagaal beeleedyada weli ka socda duleedka magaaladaasi.

Xildhibaan Sakariye Xaaji Cabdi oo ka tirsan golaha shacabka ee baarlamaanka Soomaliya, islamarkaana kulanka ka hadlay ayaa sheegay in dadka deegaanadaasi aysan xamili karin dagaal, loona baahan yahay in wax weliba lagu dhameeyo wadahadal.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku darayin wixii dhib ah ee dhacday dib la’isaga imaan doono, lagana xaali doono.

Dhankiisa wasiir Oomaar oo madasha ka hadlay ayaa ka dalbaday beelaha diriraya inay dagaalka ku joojiyaan shuruud la’aan ah, si looga baaqsado inuu dhiig kale daato.

Ugu dambeyn wuxuu fariin u diray dad uu sheegay inay  buun-buuninya colaadaasi, isagoo ugu baaqay in aysan marin habaabinin dadka Soomaaliyeed.

Jawaab laga bixiyey inuu Coronavirus dib u dhigi karo doorashada Soomaaliya?

0
doorasho soomaaliya

Guddiga wadajirka ku meel gaarka ah ee diyaarinta xeerarka dhammeystirka sharciga doorashooyinka Qaranka ee Somaaliya ayaa sheegay inay si ku meel gaar ah u hakiyeen howlihi ay wadaan, coronavirus awgiis.

Guddign oo ah mid isku dhaf ah oo laga soo kala xulay labada aqal ee baarlamaanka, oo si wada jir ah uu guddoonka baarlamaankla u magacaabay, ayaa howlaha loo xilsaaray waxaa ka mid ah qoondada haweenka ee baarlamaanka waxay howshoodu billaabeen bishii February ee sanadkan.

Su’aalaha ugu waaweyn ee soo ifbaxay kaddib hakinta shaqadii guddigan waxaa ka mid ah in doorashada Soomaaliya ay suurtagal tahay inay dib uga dhacdo waqtigii loo qorsheeyay.

Guddoomiyaha guddiga Ibraahim Isaaq Yaroow, oo la hadlay BBC-da ayaa sheegay in dib u dhac ku yimaada doorashada uusan hadda xisaabta ku jirin.

“Ilaa hadda arrintaasi iima muuqato, baarlamaankiiba haddii uu isku soo laabto annagu waan geyn karnaa xeerarka….doorasho qof iyo cod ahna wali rajo ayaa laga qabaa in ay dhici karto. Ilaahay ha naga haayo masiibo naga celiso iyo Coronavirus-kan in uu soo xakameysmo oo ay noo suurowdo isu socodkii iyo in aan ku dhiirran karno nolol iyo mustaqbal,” ayuu yiri.

Ibraahim Isaaq ayaa sheegay in hadda ay xubnaha guddigu shaqadooda kasii wadaan guryahooda, laakiin ay joojiyeen kulamadii ay isugu imaan jireen.

Mar uu arrintaas sharraxayay ayuu yiri: “Guddiga meel ma kala jiro, magaalada Muqdisho ayuu joogaa oo aqlabiyaddiisa ugu badan tahay, shaqadiisuna halkaasi ayuu ka wataa…laakiin isu keenidda dadka iyo hawlihii iyo safarradii aan geli lahayn baan suuroobeynin , taas baan hakinnay kaddib markii aan la tashiyo sameynay. Waan wadi doonaa shaqadeenna, haseyeeshee qoraal iyo in shaqadii aan guryaheenna ka sii wadno innaga oo qalabkii tiknoolajiyadda adeegsanayno aan wadno ma reebana. Waana ku ballannay, xubnihii guddigana waa ay iska warqabaan waa ayna soconaysaa hadduu Alle idmo”.

Ilaa hadda maxaa u hirgalay guddiga?

Guddoomiyaha Guddiga wadajirka ku meel gaarka ah ee diyaarinta xeerarka dhammeystirka sharciga doorashooyinka Qaranka ee Somaaliya, oo su’aashaas ka jawaabaya ayaa yiri: “Guddiga wax badan baa uga qabsoomay qorshihiisi. Markii uu isku yimid oo doorasho sameeyay oo uu is-dhisay oo gudihiisa is doortay, xeer-hoosaad buu sameystay oo loo marayo habraacii lagu diyaarin lahaa shuruucdaasi, qorshe hawleedkii guddiga oo waqtiyaysan ayuu sameystay oo noo soo dhammaan lahaa haddii cudurkan uusan na dhexgeli lahayn, taasna bisha May baan ku soo dhameyn lahayn”.

Howlaha ugu waaweyn ee hakadka galay waxaa ka mid ah wadatashiyadii uu guddigan la sameynayay dhammaan dhinacyada kala duwan ee ay arrintani khuseyso.

“Guddigu ma rabo inuu kaligiis iska tashado oo intuu waraaqo qoro baarlamaanka geeyo. Guddigu wuxuu rabaa in talooyinka dadka wax leh oo saamileyda siyaasadda ahi oo axsaabta xitaa ku jiraan intay ka uruuriyaan in ay baarlamaanka geeyaan. Markii ugu horreysayba waxaa shaqadeenna ka billownay inaan la tashanno dhinacyada ay ka mid yihiin guddiga doorashooyinka madaxa bannaan ee qaranka iyo hay’adihii kale oo arrimahaasi ay khuseeyeen oo ururada bulshada ay ka mid yihiin iyo guddigii markii hore sharciga doorashooyinka soo diyaariyay ee labada aqal,” ayuu yiri Ibraahim.

Xanuunka coronavirus ayaa saameyn weyn ku yeeshay howlihii guud ee Soomaaliya, oo ay ku jiraan dhaqdhaqaaqyadii waxbarshada oo hakad galay.

Ilaa hadda shan kiis oo cudurkan ah ayaa laga soo tabiyay Soomaaliya, sida lagu muujiyay liiska tirakoobka kiisaska coronavirus ee ay sameysay Hay’adda Caafimaadka Adduunka ee WHO.

Dowladda Soomaaliya ayaa qaadday tallaabooyin dhowr ah oo looga hortagayo inuu cudurkan ku faafo dalka.

Tallaabooyinkaas waxaa ka mid ah in la xiray dugisayda Quraanka Kariimka iyo Mawlacyada lagu barto Diinta ee ka furan waddanka.

Xayiraadda ayaa la sheegay inay socon doonto labo todobaad iyadoo dib loo eegi doono labo todobaad kadib haddii la furayo dugsiyada iyo haddii waqti kale lagu darayo.

Xukuumadda Federaalka ayaa sidoo kale sheegtay in ilaa iyo amar dambe ay sii xirnaan doonaan Duullimaadyada dibadda iyo gudaha, iskuulada, dugsiyada Qur’aanka iyo jaamacadaha, isagoona dhinaca kale carrabka ku dhuftay iney lagama maarmaan tahay in la joojiyo dhammaan xafladaha iyo in sare loo qaado foojignaanta fayraska Corona.

Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya Xassan Cali Kheyre oo go’aankan shaaciyay ayaa shirkadaha Isgaarsiinta ka codsaday inay waqtiga ugu badan siiyaan wacyi gelinta fayraska Corona, waxa uuna dhanka kale ganacsatad ugu baaqay inaysan sare u qaadin sicirka raashinka daruuriga ah.

Xigasho: BBC Somali

Somaliland oo tallaabo ka qaadeysa Madax-dhaqameed ku baaqay Wadahadalada Soomaaliya

0
madaxdhaqameed sl iyo wkx a dibada

Daawo Somaliland oo tallaabo ka qaadeysa Madax-dhaqameed ku baaqay Wadahadalada Soomaaliya

Wararkii ugu dambeeyay ee Cudurka Coronavirus iyo dhimashada oo sare usii kacday

0
Coronavirus

Tirada uu soo ritay feyriska Corona ayaa iminka gaartay guud ahaan caalamka 1,026,974 oo kiis sida laga soo xigtay tirakoobkii ugu dambeeyay ee ay soo saarto Jaamacadda Johns Hopkins.

In ka badan 53,975 oo qof ayaa cudurka u dhimatay halka 217,433 oo qofna ay ka caafimaadeen Fayraska Corona, sida ku xusan warbixinta tirakoobka Jaamacadda.

Mareykanka ayaa hogaaminaya tirada guud ee dadka uu ku dhacay xanuunkan, dhimashaduna waxay dalkaasi gaadhay ku dhawaad 6,059 oo qof.

Dalka Spain shalay oo kali ah waxa cudurka ugu geeriyooday 10,935 qof.

Dalka Hindiya rai’sul wasaare Narendara Modi ayaa muuqal uu baahiyay waxaa uu muwadiniinta dalkaasi ku boorriyay in xanuunkan si wada jir ah loola dagaalamo.

Hindiya ilaa iyo imika waxaa la xaqiijiyay 2,000 oo kiis halka 53 qofna ay cudurka u dhinteen.

Shiinahana waxaa aad hoos ugu dhacday tirada dhimashada iyo kiisaska cusub, waxaana dalkaasi oo ah meeshii ugu horreysay ee uu ka soo if-baxay xanuunka muddo haatan laga joogo 3 bilood looga dhawaaqay maalin fasax ah oo loo baroor diiqayo dadkii ku dhintay xanuunka Corona Virus.

Dhimashada cudurka ee guud ahaan caalamkao oo sii kordhaysa

Waxaa cudurka imika guud ahaan caalamka ugu dhintay 53,000 oo qof .

Hadaba tirada dhimashada dalalka uu cudurka aafeeyay ayaa kala ah sida soo socota.

Taliyaaniga 13,915

Spain 10,348

US 5,911

Fransiiska 5,387

Shiinaha 3,322

Iran 3,160

UK 2,926

Netherlands 1,341

Jarmlka 1,107

Belgium 1,011

Ciidamada Soomaaliya oo sheegtay dilka sarkaal Al-Shabaab ka tirsanaa

0
shabaab sarkaal

Ciidanka xoogga dalka Soomaaliya ayaa sheegay inay dileen sarkaalkii Al-Shabaab u qaabilsanaa howl-gallada gobolka Bakool.

Qoraal kasoo baxay ciidamada xoogga ayaa lagu yiri “Ciidanka Xoogga Dalka ayaa ka fuliyay degaanka Ceel-cali degmada Xudur ee gobolka Bakool howlgal ay ku dileen horjooge ka tirsan maleeshiyaadka Al-Shabaab kaasi oo lagu magacaabo (Aflaaw).”

Qoraalka ayaa intaas ku dara “Horjoogahaas ayaa ahaa horjoogihii howl-gallada argagixisada u qaabilsanaa gobolka Bakool.”

Taliyaha Guutada 9-aad ee Qaybta 60iaad Xoogga Dalka Gaashaanle Mukhtaar Maxamed Cabdulaahi (Geeseey) ayaa sheegay in howlgalka uu yimid kadib markii maleeshiyaadka Al-Shabaab ay afduubteen mooto nooca xamuulka ah iyo wadihii waday, taasi oo dad shacab ah ku shaqeeysan jireen.

Geeseey ayaa tilmaamay mootadii ay dhaceen wadihii iyo saddex qof oo kale oo ay afduub ahaan u haysteen iyo qoriga Horjoogaha oo noociisu yahay AK47 iyo rasaas badan in ay kasoo furteen, kuwaasi oo haatan gacanta ugu jira ciidanka xoogga dalka, sida lagu sheegay qoraalka.

Ciidamada Xoogga Dalka ayaa dhowaanahay kordhiyey beegsiga saraakiisha saree e Al-Shabaab.

Dhowaan, Taliska ciidanka xoogga dalka ayaa shaaciyey in nolosha lagu qabtay madaxii Sirdoonka Al-Shabaab ee gobolka Shabeellda Hoose Xasan Suley (Xasan Ganey, kadib howlgal ka dhacay duleedka deegaanka Jannaale.

Madaxweyne Farmaajo ka tacsiyeeyey geerida cayaaryahan Saciid Ducaale

0
Farmaajo tacsi

Madaxweynaha Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa caawa tacsi u diray qoyska iyo guud ahaan umadda Soomaaliyeed ee uu ka baxay Allaha u naxariistee Siciid Ducaale oo ka tirsanaa Xulka Qaranka ee Kubadda Cagta iyo Kooxda Horseed.

Marxuumka ayaa ku geeriyooday magaalada Cadan ee dalka Yemen, waxaana lagu sheegay war kasoo baxay Villa Somalia in Madaxweyne Farmaajo uu khadka teleefanka kula xiriiray marwadii iyo qoyska uu ka baxay halyeeygii Xulka Qaranka ee Kubadda Cagta iyo Kooxda Horseed marxuum Siciid Ducaale, waxuuna uga tacsiyeyay geerida marxuumka.

Madaxweyne Farmaajo ayaa sheegay in marxuum Siciid Ducaale uu ahaa ciyaaryahan magac iyo sharaf u soo hoyay Xulkeenna Qaranka Soomaaliya iyo kooxihii uu matalay ee gudaha iyo dibadda.

“Innaa Lilaahi wa innaa Ilayhi Raajicuun. Alle ha u naxariisto halyeey Siciid Ducaale, qoyska, Qaranka iyo guud ahaan bahda Isboortiga Soomaaliyeedna ha ka siiyo samir iyo iimaan”ayaa lagu yiri qoraalka kasoo baxay Villa Somalia.

Allaha u naxariistee Siciid Ducaale ayaa usoo ciyaaray Xulalka Qaranka Soomaaliya iyo dalka Yemen, waxuuna sidoo kale mar usoo cayaari jiray kooxda Horseed iyo kooxo kale oo ka kala dhisan dalalka Imaaraadka Carabta, Masar iyo Yemen.

Somaliland oo ku dhowaaqday go’aan ka dhan ah shirkadaha Fly Dubai iyo Air Arabia

0
flydubai iyo airarabia

Xukuumadda Somaliland ayaa shirkadaha duullimaadyada ee Fly Dubia iyo Air Arabia ku amartay in aysan kasoo degi karin garoomada deegaanadeeda.

Somaliland ayaa diyaaradaha shirkadahaas ku eedeysay in ay u hoggaansameen amarkii ay dowladda federaalka Soomaaliya ku joojisay duullimaadyadii caalamiga ahaa.

War qoraal ah oo kasoo baxay hey’adda madaarada Somaliland ayaa lagu sheegay in shirkadahaas lagu war gelinayo in aysan soo caga dhiga karin garoomada diyaaradaha Somaliland ilaa amar dambe.

Somaliland qoraalka ay kasoo saartay duullimaadyada shirkadahaas si cad uguma shaacin sababta ka dambeeysa, balse ilo xog ogaal ah ayaa sheegaya in xukuumaddu ku tuhuntay shirkadahan in ay u hoggaansameen amarkii dawladda Soomaaliya, kaas oo lagu hakiyey dhamaan duullimaadyadii caalamiga ahaa ee imaan jiray dalka, iyadoo markii dambena joojisay kuwii gudaha, si looga hor tago faafidda cudurka Coronavirus.

Labadaas shirkadood ee Fly Dubia iyo Air Arabia waxaa laga leeyahay dalka Imaaraadka Carabta, waxuuna dalkaasi joojiyey dhamaan duullimaadyada  diyaaradaha rakaabka ah.

Waxaa xusid mudan in shirkadda Ethiopia Airline aysan joojin oo weli ka degto magaalada Hargeysa ee xarunta Somaliland, halkaas oo ay keento rakaab kuwo kalena ay ka qaado, iyadoo inta badan isku socodkii dunida loo hakiyey cabsida sii kordheysa ee Coronavirus.

Madaxweyne Farmaajo oo war kasoo saaray dagaalka ka socda duleedka Kismaayo

0
Madaxweyne farmaajo

Madaxweynaha Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa baaq deg dega ah kasoo saaray dagaal beeleedka ka socda duleedka magaalada Kismaayo ee xarunta gobolka Jubbada Hoose.

In ka badan 50 qof ayaa toddobaadkan ku naf weysay dagaal beeleedkan soo noqnoqdey oo ka socda deegaanada Fuuma, Kooyaamo iyo Jiiroole oo qiyaastii 30 ilaa 50 km dhanka galbeedka uga beegan magaalada Kismaayo.

Madaxweyne Farmaajo ayaa murugo iyo uur-ku-taallo ku tilmaamay dagaalka sokeeye ee ka socda deegaanno hoos taga magaalada Kismaayo, waxuuna ku dhinacyada dagaalamaya ugu baaqay in si deg-deg ah oo shuruud la’aan ah ay u joojiyaan colaadda iyo dhiigga macna la’aanta ku daadanaya ee beelaha walaala ah dhexmaraya.

“Innaa Lillaahi waa inaa Ileyhi raajicuun. Waa arrin aan la aqbali karin in colaad ay ka soo cusboonaato dad walaalo ah oo maanta loo baahnaa in ay u midoobaan la dagaallanka argaggixisada Al-shabaab iyo ka xoraynta deegaannada ay joogaan”ayaa lagu yiri warkan oo goor dhaw kasoo baxay Villa Somalia.

Madaxweyne Farmaajo ayaa ugu baaqay waxgaradka iyo odeyaasha dhaqanka, culimada iyo dhallinyarada deegaannadaas, in ay ku baxaan  joojinta dhiigga daadanaya, isagoo caafimaad u rajaynayaa dhamaan intii ku waxyeelowday dagaal beeleedkaas oo maalmihii lasoo dhaafay ka socday deegaano duleedka ka ah magaalada Kismaayo.

Dagaalka ayaa waxaa la sheegay in maanta ay wax yeelo xoog leh kasoo gaartay, dad aan ku jirin dhinacyada dagaalamaya oo ku noolaa deegaankaas, waxaana haatan Kismaayo ka socda dadaalo aan sidaas u weyneyn oo lagu doonayo in lagu kala dhex galo beelaha halkaas ku dagaalamaya.

QORAALADDII UGU DAMBEEYEY