Home Blog

Garaad Jaamac Garaad Cali oo u boqoolaya deminta colaada beelaha walaalaha ee horufadhi

0
garaad jama gcali

Garaadka Guud ee Goboladda Sool, Sanaag iyo Cayn, Garaad Jaamac Garaad Cali ayaa u boqoolaya deminta colaada beelaha walaalaha ee dirirtu ku dhexmartay degaanka horufadhi oo ka tirsan degmadda Buuhoodle.

Dirirtan oo u dhexaysa beelaha hayaag iyo Reer hagar ayaa maanta xoogeysatay, iyadoo ay dhalisay khasaare dhimasho iyo dhaawacba leh.

Garaadka iyo waxgarad kale ayaa la xaqiijiyey inay ilaa berito ku wajahan yihiin degaamada colaadu ka taagan tahay, si ay u demiyaan oo nabad ugu soo dabaalaan.

Somaliland oo ka falcelisay kulan ay yeesheen Farmaajo iyo danjiraha Shiinaha

0
yaasiin faratoon

Xukuumada Somaliland ayaa ka hadashay kulankii shalay magaalada Muqdisho ku dhex-maray madaxweyne Farmaajo iyo Safiirka Shiinaha ee Soomaaliya, Qin Jian.

Wasiirka arrimaha dibedda Somaliland, Yaasiin Faratoon ayaa sheegay inaysan marnaba Somaliland saameyn ku yeelan doonin kulamada ka dhanka ah ee ay ku howlan tahay dowladda federaalku.

Wasiir Faratoon ayaa carabka ku adkeeyay in xiriirka cusub ee Somaliland la yeelatay Taiwan uusan waxba ka badaleyn kulankaasi ka dhacay Muqdisho, oo si gaara diirada loogu saarayey xiriirka iyo heshiiskaasi cusub.

“Waa wax aan fili karno, labadooda taas ayey ka wada duulayaan, laakiin annaga ma ahan wax na khuseeyo, waxey iyagu ku heshiiyeen iyo waxey ka wada hadleenba lama socono mana ahan wax aan ku raacsanahay oo iyaga ayey danahooda tahay, anaga iyo Taiwan waxaa naga dhaxeeya dano kale,” ayuu yiri Wasiir Yaasiin Maxamed Faratoon oo la hadlayay idaacadda VOA.

Faratoon ayaa sheegay in Taiwan iyo Somaliland ay dano isku mid ah kala dhaxeeyan, isla markaana ay khuseyn oo waxba yeelayn kulamada dowladda federaalka iyo Shiinaha ee la xiriira heshiiiska cusub ee dhawaan ay kala saxiixdeen.

Heshiiska cusub ee ay dhawaan kala saxiixdeen Taiwan iyo Somaliland ayaa abuuray xiisad cusub, maadama ay labada dhinac kala sheeganayaan inay qeyb ka yihiin Soomaaliya iyo Shiinaha.

Waxaa la fahamsan yahay in danjiraha Shiinaha u fadhiya Soomaaliya (Qin Jian) iyo madaxweyne Farmaajo ay labaduba ka mideysan iney xad gudub tahay xiriir diblomaasiyadeed oo dhexmara labada maamul.

In ka badan 150 qof oo ku dhintay rabshadaha ka socda Itoobiya

0
police ethiopia

Ugu yaraan 166 qof ayaa la sheegay in ay ku dhinteen Rabshadihii dhawaan ka dhacay dalka Ethiopia, kuwaas oo ka dhashay Dilka fanaankii ka soo jeeday Qoomiyada ugu badan wadanka Ethiopia ee Haacaaluu Hundeessaa.

sidaas waxa shalay oo sabti ahayd sheegay ciidamada Booliska ee wadanka Ethiopia, kuwaas oo ka warbixinayay khasaarihii dhacay.

“Kadib DhimashadiiHaacaaluu, 145 qof oo rayid ah iyo 11 ciidamada amaanka ah ayaa naftooda ku waayey qalalaasaha ka jira gobolka,” ayuu yidhi Girma Gelam, kuxigeenka taliyaha booliska ee gobolka oromia, kaas oo u waramayay Fana Broadcasting Corporate oo ka tirsan gobolka.

waxa uu intaasi u ku daray Taliye Ku Xigeenka Ciidamada Booliska ee Deegaanka Oromia dad gaadhaya 167 qof oo kale ay ka soo gaadheen dhaawacyo rabshadahaasi, iyada oo ay ciidamaduna gacanta ku dhigeen in ka badan 1,084 oo loo aanaynayo in ay ahaayeen maskaxdii ka dambaysay dibadbaxyadda.

Girma ayaa xusay in ay hadda guud ahaanba joogsadeen dibadbaxyadii ka dhashay dilka fanaanku.

Magaaladda Addis ababa ayaa sida uu ku waramayo Wargeyska The Gaurdian la rumaysan yahay in ay sidoo kale toban qof oo kale kudhinteen.

Duulimaayada gudaha oo si rasmi ah uga bilowday garoonka Aadan Cadde

0
garoonka muqdisho adan cade2

Waxaa saaka garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho ka bilowday duulimaayada gudaha oo hakad ku jiray bilihii u dambeeyey, sababo la xariira xakameynta cudurka saf-mareenka ah ee Coronavirus.

Diyaaradaha isaga kala gooshaya magaalooyinka dalka ayaa si rasmi ah u bilaabay duulimaadyadooda, iyada oo  ay dadka safraya ay si aad ah u soo dhaweeyeen in dib loo fasaxo duulimaadyada gudaha, inkastoo weli kuwa caalamiga ah aan dib loo fasixin.

Mid ka mid ah dadkii saaka ka amba-baxayey garoonka Aadan Cadde oo ku sii jeeday magaalada Dhuusamareeb ayaa ka warbixiyey socdaalkiisa iyo dib u furista garoonka

“Waxa aan joognaa Garoonka Diyaaradaha Aadan Cadde ee Magaalada Muqdisho, qorshaheenu waa in aynu ka duulnaa, waxa aan ku qoranahay diyaarad safarkeedu yahay Magaalada Dhuusamareeb” ayuu yiri qofka ka mid ah rakaabka diyaaradaha maanta baxaya.

Dhanka kale wasaaradda gaadiidka iyo duulista hawada xukuumadda federaalka ah ee Soomaaliya ayaa ugu baaqday dadka raacaya diyaaradaha inay dhaqan-geliyaan talooyinka caafimaad ee lagu xakameynayo faafitaanka fayruska dilaaga ah ee Corona.

Soomaaliya oo kiisaska cudurkan laga xaqiijiyey bishii March ee sanadkan 2020-ka ayaa qaaday tallaabooyin dheeraad ah oo lagu xakameynayo cudurka faafa ee Covid-19, iyada oo hakad galisay dhamaan duulimaadyada, sidoo kale xirtay goobaha waxbarashada ee dalka.

Khaatumo waxay haysataa fursad ay dib uga fiirsato heshiiskii ay Somaliland la gashay

0
muuse iyo cali khaliif

3 Sano kadib waxaa kulamo madhalays u muuqda yeelanaya Madaxweynaha Somaliland Muuse Biixi Cabdi iyo Madaxweynaha Khaatumo Cali Khaliif Galaydh.

Marka dib loo qiimeeyo mudadii uu Muuse Biixi xilka hayey waxaa cad inaan Xukuumada Somaliland doonaynin inay fuliso heshiisyadii Khaatumo lala galay, balse kulamada ay Cali Khaliif la bilowday uga jeedo dhowr arimood oo ay ka mid yihiin:

  1. Inay shacabka Goboladda Sool, Sanaag iyo Cayn ku aamusiiso mudada ay socdaan wadahadaladda Dawladda Federaal Soomaaliya iyo Somaliland, maadaama ay cabashadoodu culeys ku tahay Dawladda Federaalka iyo Beesha Caalamka.
  2. In Cali Khaliif laftiisa looga faaiideysto, oo uu ka soo dhex muuqdo ergada wadahadalada Soomaaliya iyo Somaliland.

haddii heshiiskii maamulkii Khaatumo lala galay uu Somaliland anfici-waayey, waxaa jira fursado qaaliya oo Khaatumo laftigeedu ka faaiideysan karto, kuwaas oo maalinba maalinta ka dambeysa soo kordhaya.

Sikasta kulamada Cali Khaliif lala bilaabay uma eka kuwo miro dhalaya, waxayna u dhowdahay inay yihiin QALAALQALO KU MEERAYSI hor leh, oo sanado badan Cali ka lumin doona.

Donald Trump oo amray in la sameeyo beerta halyeeyada qaranka

0
trump

Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa waxa uu amray in la sameeyo “Beer Qaran oo ku magacaaban Halyeeyada Ameerika” si looga difaaco waxa uu ugu yeeray “taariikhdeenna qaran ee wayn” dadka burburinaya tallooyinka.

Amarkiisan ayaa waxa uu dhigayaa in muddo 60 cisha ah lagu keeno qorshe dhammeystiran oo uu ku jiro deegaanka beerta laga sameynayo.

Waxa uu ku adkaynayaa in taalooyinka cusub ay noqdaan kuwo dabiici ah.

Tan iyo markii ay boolisku bishii May dileen George Floyd oo ahaa nin madow ah oo aan hubaysnayn ayaa waxaa dhulka la dhigay tiro taalooyin ah oo ku yaal dalka Mareykanka.

Taalooyinka lala xiriiriyay dadkii adoonta lahaan jiray waqtigii dagaalka sokeeye ee Mareykanka ayaa si gaar ah dalka oo dhan loogu bartilmaameedsaday kaddib dibadbaxyadii ka dhashay dilkii Floyd loogu gaystay magaalada Minneapolis, ee gobolka Minnesota, kaddib markii askari boolis ah oo caddaan ah uu qoorta kaga taagnaa ku dhawaad sagaal daqiiqo.

A man faces a row of police as activists and members of different tribes from the region block the road to Mount Rushmore National Monument in Keystone, South Dakota
Qoraalka sawirka, Dibadbaxayaal ayaa waxa ay xireen wadada wayn ee gasha taallada ka hor xafladda

Madaxweyne Trump ayaa waxa uu difaacay astaamihii Mareykanka ee qeybta ka ah dhaxalka dalkaas.

Khudbad uu Maalinta Xorriyadda ka jeediyay Mount Rushmore, ayaa waxa uu ku dhaleeceeyay dibadbaxyada loogaga soo horjeedo cunsuriyadda ee lagu burburinayo taalooyinka.

Waxa uu sheegay in dhaxalka qaranka Mareykanka uu halis ku jiro, isagoo si xasaasi ah u diray baaq wadaniyadeed.

Beerta – waxa ay noqon doontaa goob leh qurux dabiici ah oo u dhaw magaalo – ayaa waxaa la furi doonaa 4-ta July 2026, waxaa sidaas lagu sheegay amarka madaxweyne Trump. Mas’uuliyiinta gobolka iyo hay’adaha dowladda ayaa waxaa lagu casuumay inay taalooyin beerta u keenaan.

Dookha Madaxweyne Trump ee shakhsiyaadka taariikhda galay ayaa waxaa lagu xusi doonaa beertaas oo ay u badan tahay inuu muran badan ka dhalan doono.

Shaxda dadka Mareykanka ah eel eh “taariikhda muhiimka ah” ayaa waxaa la saadaalinayaa inay ka mid noqon doonaan sida raggii dalkaas aasaasay ee George Washington iyo Thomas Jefferson, hasayeeshee ragga uu ka midka yahay Davy Crockett, baadariga masiixiga ee Billy Graham, Ronald Reagan iyo halyeeyadii Dagaalkii Labaad ee Adduunka Douglas MacArthur iyo George Patton.

Sidoo kale waxaa taalooyin meesha looga sameyn doonaa dadkii u ololayn jiray xuquuqda Afrikaan Ameerikaanka ee kala ah Harriet Tubman iyo Martin Luther King Jr.

Marquis de Lafayette statue in New York, 25 Jun 20

Arrinta layaabka leh ayaa ah in Mr Trump uu taalooyinka ku darayo dad aanan Mareykanka u dhalan kuwaas oo uu sheegay “inay qeyb lixaad leh ka qaateen taariikhda soo helista, horumarinta, iyo xorriyadda mustaqbalka Mareykanka”.

Marka beerta waxaa lagu dhex dhisi doonaa taalooyinka Christopher Columbus, Junipero Serra iyo Marquis de Lafayette.

Columbus iyo haweeneyda u dhalatay Spain ee masiixiga ah ee Serra ayaanay dadka Mareykanka loogu tegay halyeeyo u ahayn, sababtoo ah “helitaankooda” dhulkaas waxa uu horseeday adoonsiga iyo kutumashada xuquuqda dadkii dhulkaas lahaa oo ay sida ay rabaan ka yeesheen gumaystihii caddaanka ahaa.

A fireworks display over Mount Rushmore
Qoraalka sawirka, Bulaleer qarisay taallada Mount Rushmore walow walaac laga muujiyay in dab uu qabsado kaynta halkaas ka ag dhaw

Horumarkii ugu horreeyay ee dhaqaalaha Mareykanka ayaa sidoo kale waxa uu ku tiirsanaa adoonsiga – halkaas oo qaar ka mid ah halyeeyada qaranka Mareykanku ay shaki badan ka qabaan qaar ka mid ah Afrikaan Ameerikaanka.

Taalada Marquis de Lafayette, oo u dhashay Faransiiska ahaanna jiray taliye milateri, ayaa waxa uu hogaamiyay ciidammada Mareykanka dhowr dagaal oo muhiim ah oo ka dhan ahaa Britishka xilligii kacaankii Ameerika.

Muxuu Madaxweyne Trump ku sheegay khudbaddiisa?

Waxa ay aheyd khudbad si habeysan looga soo shaqeeyay oo ka dhacday taallada Mount Rushmore, ee South Dakota, taas oo buurta ku taal lagu sawiray wajiyada afar madaxweyne oo Mareykanka soo maray, laba ka mid ah George Washington iyo Thomas Jefferson – kuwaas oo adoon lahaanjiray.

Taallada ayaa sidoo kale waxa ay ku taal dhul laga qaatay dadkii Mareykanka loogu tegay ee Lakota Sioux halkaas oo ay dowladda Mareykanka la wareegtay sanadihii 1800.

President Trump stands in front of Mount Rushmore
Qoraalka sawirka, Madaxweyne Trump ayaa waxa uu wacad ku maray inuu taalooyinka ka ilaalin doono waxa uu ugu yeeray “kacaanka dhaqan ee kooxa garabka-bidixe”

Madaxweyne Trump ayaa dhaleeceeyay “dhaqanka burburinta” ee lagula kacay taalooyinka la burburiyay intii ay socdeen dibadbaxyadii loogaga soo horjeeday cunsuriyadda ee dhawaanahan dhacayay.

Waxa uu cambaareeyay dadka bartilmaameedsaday taalooyinka.

Mr Trump ayaa dibadbaxayaasha waxa uu ku eedeeyay “olole arxandarra ah oo lagu burburinayo taariikhyada, lagu aflagaadaynayo halyeeyadeenna, qiyamkeenana lagu baabi’inayo, laguna luminayo carruurtayada”. “Ma aamusnaan doonno,” ayuu ku daray.

Madaxweynaha, oo si xooggan loogu dhaleeceeyay sida uu ula tacaalay cudurka safmarka ah ee fayraska korona, ayaa si kooban u soo hadalqaaday cudurka galaaftay nolosha 130,000 oo qof oo Ameerikaan ah.

Visitors take pictures of the Mount Rushmore National Monument in Keystone, South Dakota on 2 July

Mareykanka ayaa Jimcihii waxa uu diiwaangeliyay sare u kaca tiradii ugu badneyd ee maalin qura ee xaaladaha fayraska korona, taas oo wadarta tirada guud ka dhigtay in ka badan 2.5 milyan, tiradaas oo ah tan ugu badan markii hal hal dal la fiiriyo.

Walxahan afka lagu xirto iyo kalafogaanshaha dadka ayaanay qasab ahayn xafladda ka dhacday Mount Rushmore, walow ay soo baxayeen digniino ay soo saarayeen saraakiisha caafimaadka.

Kooxaha dadka asal ahaan u dhashay Ameerika ayaa waxa ay booqashada Mr Trump ku dhaleeceeyeen inay horseedi kartay halis caafimaad, iyo weliba inuu xorriyadda Mareykanka ku xuso goob ay iyagu qadariyaan.

Dad badan oo ah dadka ahaan loogu yimid Mareykanka ayaanan dabaaldegin Maalinta Xorriyadda maadaama ay la xiriiriyaan adoonsiga qowmiyadahooda iyo in ay lumiyeen xorriyaddii ay dhaqankooda ku haysteen.

Madaxweyne Farmaajo iyo safiirka China oo ka shiray xiriirka Taiwan iyo Somaliland

0
farmaajo iyo Qin Jian

Madaxweynaha Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa Madaxtooyada Qaranka ku qaabilay Danjiraha Shiinaha ee Soomaaliya Mudane Qin Jian.

Madaxweynaha iyo Danjiraha ayaa ka wada hadlay muhiimadda ay leedahay xoojinta xiriirka taariikhiga ah ee ka dhexeeya labada dal iyo labada shacab ee Soomaaliya iyo Shiinaha.

Sidoo kale, labada dal waxa ay adkeeyeen mowqifkooda mideysan ee ku aaddan ixtiraamka qarannimada iyo madaxbannaanida dhuleed ee Soomaaliya iyo Shiinaha.

Madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa la wadaagay Danjire Qin Jian in Soomaaliya ay ixtiraamayso midnimada dalka aan saaxiibka nahay ee Shiinaha.

Dhankooda, Dowladda Shiinaha ayaa Madaxweynaha la wadaagay sida ay uga soo horjeedaan xadgudubka Taiwan ee ay kula kacday Qaranimada iyo madaxbannaanida dhuleed ee Soomaaliya.

Danjiraha Shiinaha ayaa dhankiisa ku cel-celiyey sida ay Dowladda Shiinaha uga go’antahay dhowrista Qarannimada iyo Midnimada Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Waxaan ku idhi gacan-ku-dhiiglaha soo qabta waxay iigu bedeleen waa Somaliland-diid

0
koore iyo indho

Awooda dawladda oo si khaldan loo isticmaalo, shacabkana lagu waxyeeleeyaa waa astaan muujinaysa in la hayo wadadii burburka iyo dib-u-dhaca.

Ayaamihii xoriyada Somaliland waxaa laygu hayey xarunta CID ee hargeysa, sharci ima xirin ee waxaan u afduubnaa Wasiirka Warfaafinta Somaliland Saleebaan Yuusuf oo hargeysa looga yaqaan Koore iyo Xildhibaan Indho Indho.

Masuuliyiintu waxay ka xanaaqeen soo qabta nin gacan ku-dhiigle ah oo ay bud-dhige u yihiin cidna ugu xigaan masuuliyiina u yihiin, waxay adeegsadeen awooda xilalka ay hayaan iyo aqoontii ay hargeysa ku lahaayeen, ilaa taliyaha Booliiska, hayadihii Garsoorka, iyo cidkasta oo ay khuseyso, waxaa dembi laga dhigay waa Somaliland-diid (Kacaan-diid) iyo Soomaaliya ayuu taageersan yahay, aniga ayaa halkii gacan-ku-dhiiglaha la geliyey.

Waxaa muuqata in masuuliyiinta awooda dawladnimada sida khaldan u isticmaalayaa aanay wax cabsi ah ka qabin madaxtooyada Somaliland, iyadoo ay ii cadaatay in muwaadinka si fudud loogu alifi karo dimbiyo macbil ah oo la mid ah kuwii lagu eedayn jiray Dawladii Kacaanka.

Wasiir Saleebaan iyo Xildhibaan Indho Indho 29 sano ayey Somaliland dadka ka ceshiimeysanayeen, waxaana hubaal ah inay siyaasiyiin badan ka cayrsadeen, dariiqanina uu yahay mid ay horey ugu soo aflaxeen.

Waxaan u Mahadnaqayaa hogaanka Baarista Dembiyada (CID) FAYSAL XIIS iyo ciidanka xarunta oo si wanaagsan iila dhaqmay mudadii aan masuuliyiintan u afduubnaa.

Cismaan Ibrahim Warsame

Ninka iibsaday 60,000 oo ceel oo saliid iyo gaas ah

0
Rusty Hutson

axanaha barnaamijka isbuuclaha ah ee The Boss wuxuu ka warramayaa taariikhda hoggaamiyeyaasha ganacsiga ee adduunka daafihiisa kala duwan. Toddobaadkan waxaan la hadalnay Rusty Hutson Jr, oo ah aasaasaha iyo guddoomiyaha shirkadda tamarta Mareykanka ee Diversified Gas & Oil (DGO).

Rusty Hutson Jr waxaa lagu xusay buugga caanka ah ee “the family trade”.

Ninkan, oo ku dhashay meel u dhow warshad saliidda iyo gaaska lagu sifeeyo oo ku taalla galbeedka Virginia, aabihiis, awowgiis iyo awowgiis labaadba waxay kasoo shaqeeyeen – oo ay noloshooda kasoo maareeyeen – waaxda tamarta.

Rusty, oo ah qofka saddexaad ee dhinaca bidix, waxaa hadda shaqaale u ah 925 qof
Qoraalka sawirka, Rusty, oo ah qofka saddexaad ee dhinaca bidix, waxaa hadda shaqaale u ah 925 qof

Aabihiis iyo awooweyaashiisa waxay kasoo shaqeeyeen ceelasha saliidda iyo dhuumaha shidaalka qaada, waxayna shaqo adag soo mareen xilli aysan dunida casri ahayn, si ay u maareeyaan nolosha qoysaskooda.

Rusty qudhiisa markii uu iskuulka dhiganayay iyo markii uu jaamacadda ku jirayba wuxuu shaqada la aadi jiray aabihiis.

Laakiin markii uu Jaamacadda ka qalin jabiyay sanadkii 1991-kii, wuxuu go’aansaday inuu shaqadiisa ka dhigo wax ka duwan wixii ay waalidkiisa qaban jireen.

“Waxaan garawsaday in aanan nolosheyda meel uga soo darin ka shaqeynta saliidda iyo gaaska,” ayuu yiri. “Markii horeba ma daneyn jirin. Runtii waa shaqo aad u adag.”

Rusty Hutson
Qoraalka sawirka, Rusty wuxuu sheegay in ceelkiisii ugu horreeyay ee gaaska uu ahaa sidii inuu dahab helay

Sidaas darteed, maadaama uu cilmiga xisaabaadka uga qalin jabiyay jaamacaddii ugu caansaneyd galbeedka Virginia, wuxuu xirfaddiisa ka dhigtay inuu bangiyada ka shaqeeyo. Howshaas wuxuu ku jiray muddo toban sano ah, markii ugu dambeysayna wuxuu kusoo gabagabeeyay magaalada Birmingham, ee gobolka Alabama.

Laakiin intii ay sannadaha socdeen, Rusty wuxuu sheegay in uusan ku qanacsaneyn go’aankiisa ahaa inuusan raacin raadkii aabihiis.

“Galbeedka Virginia waxay ahayd meel ay xaaladdeeda adag tahay markii aan soo korayay. Walina waa sidaas,” ayuu yiri. “Dadku waxay u qeybsanaayeen labo nooc, qaar ka shaqeynayay macdan qodista iyo qaar ka shaqeynayay shidaal qodista. Waxay ahayd arrin jiilal soo socotay – haddii ay aabahaa iyo awowgaa noloshooda kusoo maareeyeen, adigana waa inaad raadkooda raacdo.

“Dhowr sano markii aan xirfaddeyda kale ku dhex jiray waxaan dareemay inaan sharfi waayay shaqadii waalidiinteyda. Waxaa kale oo aan niyadda ku hayay inaan dhiso wax aniga aan la imid.”

A "nodding donkey"

Sanadkii 2001-dii, isagoo 32 jir ah, ayuu Rusty iibsaday ceel hore oo gaas ah. Ceelkaas oo ku yaallay galbeedka Virginia wuxuu ku iibsaday lacag dhan $250,000 (£200,000). Lacagtaas wuxuu ka helay gurigiisa oo uu iibiyay.

“Wuxuu ahaa ceel yar oo qadiimi ah, muddo sannado ah ayaa wax laga soo saarayay, laakiin aniga wuxuu ii ahaa sidii dahab oo kale,” ayuu yiri.

“Wali afartii sano ee xigtay bangiga ayaan kasii shaqeynayay, laakiin mar kasta oo aan fursad helo waxaan u duulayay galbeedka Virginia si aan ceelka uga shaqeeyo.”

Rusty Hutson Sr
Qoraalka sawirka, Rusty aabihiis oo 72 jir ah wuxuu jago sare ka hayaa shirkadda wiilkiisa

S i tartiib tartiib ah ayuu u koray ganacsigiisa, muddo dheer kaddibna wuxuu gaaray heer aad u wanaagsan.

Maanta shirkadda Rusty uu leeyahay ee lagu magacaabo DGO waxay leedahay 60,000 oo ceel oo isugu jira saliid iyo gaas.

Dhammaan ceelasheeda waxay ku wada yaallaan gobollada Galbeedka Virginia, Pennsylvania, Ohio, Kentucky, Virginia iyo Tennessee.

Waxaa shirkaddiisa shaqaale ka ah 925 ruux, sannad kasta dakhliga soo gala wuxuu gaaraa in ka badan $500 oo milyan.

Qiyaastii 90% shaqadeeda waxay ku saabsan tahay dhinaca wax soo saarka gaaska, halka 10% ay ka shaqeyso saliidda.

Abwaan Soomaaliya oo u bareeray soo saarista miinooyiinka?

0
Abwaan Xasan Koosaar

Xasan Koosaar, oo abwaan ah, wuxuu ku sugan yahay magaalada Hargeysa wuxuuna la shaqeeyaa hay’adda samafalka ah ee miinooyinka dhulka ka baarta ee lagu magacaabo HALO.

Wuxuu abwaanku ka mid yahay khubarada u bareerta miinooyinka ku aasan dhulka, oo ah kuwii haraadiga ka ahaa ama la duugay sannadihii ay dagaallada sokeeye ka socdeen Soomaaliya.

Qaar kale oo ka mid ah kooxda uu la shaqeeyo Xasan ayaa sidoo kale abwaanno ah, ama xitaa fanka ku lug leh, waxayna soo wadaan albun heeso badan iyo gabayo ku jiraan, oo ay si wadajir ah u sameeyeen.

Laakiin Xasan qisadiisu way ka duwan tahay dhammaan saaxiibbadiisa kale ee ay ka wada howl galaan baarista iyo soo saarista miinooyinka dhulka ku aasan.

‘Maalintii aan dhalnayay waxaa magaalada la igu dhalay duqeynayay 9 diyaaradood’

.

Wuxuu dhashay xilli ay waddanka ka taagneyd colaad ka dhalatay dagaalkii dhex maray Soomaaliya iyo Itoobiya.

“Bishii March ee sanadkii 1977-kii ayaan ku dhashay magaalada Hargeysa. Xilligaas waxaa heerkii ugu sarreeyay marayay dagaalkii Soomaaliya iyo Itoobiya. Sida la ii sheegay, Soomaaliya waxay gudaha u gashay Itoobiya, halka Itoobiya ay duqeyneysay magaalooyin ka tirsan Soomaaliya – oo ay ku jirto magaalada aan ku dhashay ee Hargeysa – waxaana la ii sheegay in 9 diyaaradood ay duqeynayeen magaalada maalintii aan anigu dhalanayay. Isbitaalkii aan ku dhashay dadkii ku jiray oo dhan waxaa loo daad gureeyay meel gabbaad looga dhigo,” ayuu yiri Xasan.

Taasi waxay ka dhigan tahay in saacadihii ugu horreeyay ee uu Xasan dunida kusoo biiray uu gantaallada diyaaradaha uga dhuumanayay geedo waaweyn hoostood.

Dhibaatadaas waxaa uga sii darneyd tii qabsaday markii uu carruurnimadiisa ku naalloon lahaa nabad iyo xasilooni.

Isagoo wali aad u da’ yar ayuu Xasan aabihiis ku biiray kooxihii hubeysnaa ee kasoo horjeeday dowladdii dhexe ee Soomaaliya, dagaalladana la galay ciidamadii dowladda. Sannado badan kaddib ayuu dib ula kulmay aabihiis.

Ciidammo Soomaali ah oo 1977 ku qaadanaya tababar goob aan la cayimin oo ku taalla Soomaaliya xilli uu socday dagaalkii ay Soomaaliya kula jirtay Itoobiya.
Qoraalka sawirka,Ciidammo Soomaali ah oo 1977 ku qaadanaya tababar goob aan la cayimin oo ku taalla Soomaaliya xilli uu socday dagaalkii ay Soomaaliya kula jirtay Itoobiya.

11 sano ayuu jiray sanadkii 1988-kii, markii uu dagaalkii u dhaxeeyay ciidamadii dowladda iyo kooxihii kasoo hor jeeday meeshii ugu xumeyd gaaray, uuna saameeyay nawaaxiga Hargeysa iyo deegaannada kale ee ku dhow dhow.

Qoyskiisa markii ay dareemeen in xaaladda amni darro ay ka dartay waxay u carareen dhinaca Itoobiya.

Markii ugu horreysay waxaa israacay Xasan, walaalkiis ka yar iyo ayeeyadood.

Hase yeeshee, waxaa jiray diyaarado kormeer ah oo dusha kala socday cid kasta oo isku dayda inay baxsato.

“Waxaan soconeynay xilliyada mugdiga uu jiro oo kaliya, maalintiina waxaan isku qarineynay howdka dhexdiisa. Annagoo geedaha ku dhex jirna ayaan arkeynay diyaaradaha kormeerka ah, waxaana naloo sheegay in markii ay dad socda arkaan ay wargalinayeen diyaaradaha duqeymaha fuliya, kuwaasoo marka ay weerarrada fulinayaan aan kala sooceynin haween carruur iyo ciidamo toona,” ayuu yiri abwaan Xasan Koosaar.

‘Aab baan u argagaxsaneyn’

Xasan wuxuu sheegay in dhibaato badan ay kala kulmeen safarkoodii ay magangalyada ku raadsanayeen.

“Aad baan u argagaxsaneyn, waan daallaneyn, waana gaajeysneyn,” ayuu yiri.

Wuxuu aabihiis markii dambe kula kulmay meel 30 km gudaha Itoobiya ku jirta, ugu dambeyntiina waxay qoyskiisa hoy ka heleen xero ay qaxooti ku noolaayeen oo ay gacanta ku heysay Qaramada Midoobay.

Howsha miino baarista

Miinooyinka dhulka lagu aaso waxay dhibaato badan u geystaan dad rayid ah
Qoraalka sawirka,Miinooyinka dhulka lagu aaso waxay dhibaatada ugu badan u geystaan dad rayid ah

Markii ay Somaliland si iskeed ah madaxbannaani ugu dhawaaqday sanadkii 1991-kii, Xasan wuxuu dib ugu laabtay Hargeysa, oo markaas nabad noqotay.

“Magaalada bililiqo ayaa ka dhacday, guryaha oo dhan way burbursanaayeen, meel kasta waxaa ku aasnaa miinooyin, meelo badan waxaa yaallay hub aan wali qarxin. Miinooyinka waxay ku aasnaayeen agagaarka isbitaallada, saldhigyada booliska, xabsiyada xarumaha milatariga iyo waddooyinka la maro badankood,” ayuu yiri.

Xasan wuxuu BBC-da u sheegay inuu khatar badan u galay miinooyinka waddooyinka ku aasan xilliga uu aadi jiray iskuulka, isagoo riyadiisu ay ahayd inuu barto cilmiga caafimaadka si uu dhakhtar u noqdo.

Laakiin goor dambe wuxuu Hargeysa kula kulmay koox ka shaqeysa baaritaanka iyo soo saarista miinooyinka, kana yimid dibadda. Wuxuu markii hore ugu tagi jiray inuu dadkaas ajnabiga ah la sheekeysigooda ku hormariyo luuqaddiisa Ingiriiska.

Hase ahaatee wuxuu markii dambe la dhacay shaqada ay wadeen iyo badbaadinta dadka rayidka ah ee halista ugu jiray hubka ku qarxi karay.

Muddo yar kaddibna waxaa u suurtagashay inuu ku biiro, oo uu dhakhtar u noqdo koox ka shaqeysa miino baarista.

Markii ay hay’adda caalamiga ah ee miino baarista (HALO) tagtay magaalada Hargeysa, Xasan wuxuu ka helay shaqo.

“Tababarro badan kaddib waxaan billaabay inaan u bareero raadinta iyo soo saarista miinooyinka. Kama cabsan jirin waayo waxaan dhiirrigalin ka heystay dhalinyarada kale ee howsha ila wadday iyo tababarka baaxadda leh ee aan u qabay shaqadaas. Bishii ugu horreysayba waxaa ogaaday inay shaqadani tahay tii igu habbooneyd oo nolosheyda ka dhimmaneyd”, ayuu yiri.

Waxaa u suurtagashay inuu miinooyin badan soo saaro, kaddibna burburiyo.

“Markii adiga iyo kooxdaada aad ku guuleysataan inaad miino meel ku aasneyd ka saartaan ama bambo aan qarxin si nabad ah u burburisaan, waxaad ogaaneysaan inaad ka shaqeyseen badbaadinta dad badan naftooda. Mar kasta oo aad hub ka qaaddid goobaha ay carruurta ku ciyaarayaan waxaad dareemeysaa bani’aadannimo iyo qanacsanaan.”

Xasan, oo gabayo badan ka tiriyay arrimaha la xiriira miino baarista, ujeeddadiisa ugu weyn waa in dunida laga xoreeyo miinooyinka aasan, wuxuuna ku rajo weyn yahay in halka lagu gaaro sanadka 2025-ka aysan jiri doonin miino dadka waxyeelleysa.

QORAALADDII UGU DAMBEEYEY